Trong văn hóa người Việt, cây sung của nhiều ý nghĩa đẹp như thu hút tài lộc, đại diện cho sự sung túc, đủ đầy, và viên mãn mà mỗi gia đình đều mong ước. Quả sung tròn kết thành chùm xum xuê, trĩu quả được nhiều gia đình bày biện trong mâm ngũ quả hay trên bàn thờ gia tiên vào các dịp lễ tết.
Sung cũng sinh trưởng mạnh mẽ ở nhiều nơi, kể cả mọc hoang vẫn chi chít quả quanh năm nên được người dân thu hái và chế biến thành nhiều món ăn vừa hấp dẫn vừa dinh dưỡng. Trong đó, món sung muối xổi là một trong những món phổ biến nhất, quen thuộc trên mâm cơm của người miền trung. Chỉ trong vài phút, quả sung xanh chát chát đã được chế biến thành đĩa sung muối xổi cực tốn cơm.
Công dụng y học của quả sung – vị thuốc đông y thầm lặng
Quả sung có nhiều tên gọi khác nhau như ưu đàm thụ, vô hoa quả, thiên sinh tử, ánh nhật quả, văn tiên quả, được xem là một vị thuốc dân gian với nhiều dược tính quý.
Trong y học phương đông, sung có vị ngọt, tính bình, thường được dùng để hỗ trợ tiêu hóa, giảm viêm và thanh nhiệt cơ thể. Theo nhiều nghiên cứu hiện đại, quả sung chứa nhiều chất xơ, vitamin A, B6, C, K và các khoáng chất quan trọng như kali, canxi, sắt, v.v. Những dưỡng chất này góp phần cải thiện hệ tim mạch, hỗ trợ xương chắc khỏe và tăng cường sức đề kháng.
Hàm lượng chất xơ cao trong quả sung còn giúp nhuận tràng, điều hòa đường huyết, chống lão hoá và hỗ trợ giảm căng thẳng cho hệ thần kinh. Một số nghiên cứu cho thấy quả sung có khả năng hỗ trợ giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch và kháng khuẩn, hỗ trợ trị đau họng, loét miệng hay viêm da dị ứng.
Quả sung như “vị thuốc Đông y thầm lặng” góp phần nâng cao sức khỏe và phòng ngừa nhiều bệnh tật. Chính vì thế mà người dân đã chế biến quả sung thành rất nhiều món ăn và thức uống hấp dẫn.
Quả sung xanh có thể ăn trực tiếp như trái cây hoặc làm thành món sung muối xổi, sung ngâm chua, kho hoặc om với thịt cá, v.v. Nhiều nhà còn ủ rượu sung để thưởng thức vào các dịp quan trọng hoặc dùng như rượu thuốc. Quả sung chín còn được làm thành mứt hoa quả chua chua, ngọt ngọt.
Sung muối xổi: Món ăn “cây nhà lá vườn” tại Blue Diamond Retreat
Khi có dịp du lịch đến Phong Nha và nghỉ dưỡng tại Blue Diamond Retreat, du khách sẽ có thể thưởng thức món sung muối xổi và cảm nhận nét văn hoá mộc mạc miền sơn cước.
Giữa một khuôn viên rừng cây và núi đá vôi hoang sơ được bao quanh bởi dòng suối Blue, hàng chục gốc sung cổ thụ vươn mình tỏa bóng mát dọc theo bờ suối. Suối Blue đã len lỏi qua những miền đất hoang sơ, hang động ngầm và núi đá vôi, được vun bồi khoáng chất tạo nên dòng nước trong xanh như ngọc bích. Đến Blue Diamond Retreat, suối Blue uốn lượn quanh cánh rừng già và tưới mát rừng cây và hàng chục gốc sung.
Thân cây sung to đã dạn dày sương gió, rễ cắm sâu vào mảnh đất hoang sơ mà trụ vững qua nắng hạn mưa dầm. Quả sung ở Blue cũng khiêm nhường, không ồ ạt khoe quả to quả chín mà cứ đều đặn cho trái quanh năm. Hình ảnh ấy cũng giống như những người dân Phong Nha chất phát, hiền lành. Dẫu đất trời khắc nghiệt nhưng con người ta vẫn lạc quan, vẫn bền bỉ bám trụ với đất mẹ, cần lao vun bồi cho mảnh đất quê hương.
Món sung muối xổi ở Blue Diamond Retreat lại càng độc đáo. Đây là món “cây nhà lá vườn” được các anh nhân viên địa phương trèo cây hái và rửa sạch trên con suối Blue còn vương hơi thở rừng già. Quả sung được các anh chị đầu bếp muối xổi theo công thức đặc trưng, mang đến hương vị đậm đà và phản ảnh nét đẹp đời thường của làng quê mộc mạc.
Đĩa sung muối xổi thành phẩm tươi rối, quả sung xanh mơn mởn cùng lát khế xanh tẩm đều màu nâu đỏ vàng của nước mắm và dậy hương thơm của tỏi, riềng, sả. Vị chát chát của sung hoà quyện cùng vị chua, mặn, ngọt, cay tạo nên hương vị kích thích. Khi ăn kèm cùng các món đặc sản Phong Nha như gà nướng muối cheo, cá nướng, thịt lợn bản,… sung muối xổi càng bùng vị và bắt cơm hơn.
Cách làm món sung muối xổi tươi giòn, đậm vị
Công thức làm món sung muối xổi đậm chất miền Trung tương đối đơn giản, cụ thể như sau:
Nguyên liệu làm sung muối xổi
- Quả sung xanh (khoảng 500g)
- Chanh
- Muối ăn
- Ớt đỏ cắt khoanh
- Tỏi băm
- Riềng cắt nhuyễn
- Cây sả cắt khoanh nhuyễn
- Khế chua cắt thành lát vừa ăn
- Nước mắm
- Đường
- Nước sạch hoặc nước lạnh
Các bước muối sung tươi
- Làm nước mắm tỏi ớt để trộn sung theo công thức: 3 thìa canh nước mắm – 2 thìa nước chanh (hoặc giấm) – 2 thìa đường – 2 thìa nước lọc. Pha đều hỗn hợp cho đến khi tan đường rồi cho thêm tỏi và ớt băm nhuyễn vào.
- Chuẩn bị một chậu nước sạch, pha thêm chút muối ăn và nước chanh tươi để ngâm sung. Có thể cho thêm nước đá vào để quả sung xanh và giòn hơn.
- Quả sung xanh sau khi rửa sạch thì cắt đôi ra, ngâm vào thao nước sạch để sung bớt chát và không bị đen. Một mẹo nhỏ là người nấu có thể chà nhẹ lát chanh vào hai mặt của lưỡi dao để khi cắt ra sung không bị đen.
- Ngâm sung khoảng 15 phút thì vớt ra, để ráo sau đó cho hết sung vào một chậu nhỏ hoặc tô lớn.
- Trộn khế chua, riềng và sả cắt nhuyễn vào tô và rưới nước mắm tỏi ớt lên, trộn đều (massage cho sung) để thấm đều gia vị.
Lưu ý là hãy rưới nước mắm từ từ và trộn đều, sau đó nếm thử xem đã vừa ăn chưa. Nếu sung chưa vừa ăn thì hẳn rưới thêm nước mắm.
Sung muối xổi sẽ có màu xanh của sung áo một lớp nâu đỏ nhẹ nhàng, đỏ của ớt, vàng của riềng rất bắt mắt. Khi ăn, sung sẽ giòn giòn, có vị chát nhẹ, hậu ngọt, xen lẫn vị chua chua của khế xanh, vị cay nồng, và đậm đà của nước mắm tỏi ớt.
Tại Blue Diamond Retreat, sung muối xổi không chỉ là một món ăn mà còn gói ghém cả cái tình, cái tính của người dân miền gió Lào cát trắng. Quả sung không mua mà được hái trong vườn. Sung không được bảo quản đóng hộp mà muối xổi tươi và phục vụ trong ngày. Đấy không chỉ vì độ tươi ngon hay tiện lợi mà sâu trong đĩa sung muối xổi là cả một câu chuyện đời thường về cuộc sống, về lao động, và cả văn hoá bản địa.
Blue Diamond Retreat còn mang đến không gian nghỉ dưỡng tiện nghi giữa cánh rừng, suối nước nằm tách biệt với làng mạc, ruộng đồng. Du khách có thể tham quan rừng cây lộng gió, đi bộ khám phá rừng cây, và đạp xe quanh bản làng. Suối Blue trong xanh như ngọc bích là sân chơi lý tưởng cho các hoạt động bơi lội, đi du thuyền sức gió, chèo kayak và chèo kayak khám phá suối Blue ban đêm.
